Wat artikel 4 van de AI-verordening vraagt over AI-geletterdheid

De AI-verordening verplicht organisaties sinds 2 februari 2025 om werk te maken van AI-geletterdheid. Digitale Overheid publiceerde op 20 september 2026 een achtergrondartikel over wat die verplichting inhoudt en welke stappen organisaties kunnen zetten. Volgens artikel 4 van de verordening waarborgen aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen een toereikend niveau van AI-geletterdheid.

AI-geletterdheid is in het artikel een verzamelnaam voor kennis en kunde op het gebied van AI, zoals weten hoe de technologie op basaal niveau werkt, waar de kansen liggen en welke risico's eraan verbonden zijn. Ook sociale, ethische en praktische aspecten horen erbij. Welk niveau toereikend is, hangt sterk af van de context, zoals de sector en het soort werkzaamheden.

Als 1e stap noemt het artikel een inventarisatie van de AI-systemen die de organisatie gebruikt en van de kennis die er al is. Op basis daarvan beschrijft het wat verschillende groepen nodig hebben. Wie AI-systemen ontwikkelt of inkoopt, moet weten hoe zo'n systeem werkt en welke risico's het kan opleveren, wie verantwoordelijk is voor het gebruik moet weten hoe en waarvoor het systeem wordt ingezet, en wie met AI werkt heeft algemene kennis over AI en algoritmes nodig.

Sinds 2 augustus 2026 staat in de eisen voor AI-geletterdheid dat certificering van AI-kennis op individueel niveau niet de enige of vereiste manier is om aan de regels te voldoen. Als voorzieningen noemt het artikel het RADIO Leerplatform, dat in opdracht van CIO Rijk een basis-e-learning AI en 2 verdiepende e-learnings aanbiedt, en een overzicht van AI-trainingen op Platform AI en overheid. AI-geletterdheid kan volgens het artikel ook in inkoopvoorwaarden worden opgenomen, bijvoorbeeld met een verplichte gebruiksaanwijzing.

Als voorbeelden binnen de overheid staan in het artikel het AI Kompas van de Unie van Waterschappen, de Interprovinciale Gids Digitale Ethiek van het IPO en de Amsterdamse visie op AI met de Agenda Digitale Stad. Ook de Directie Coördinatie Algoritmes van de Autoriteit Persoonsgegevens heeft een advies uitgebracht over het opbouwen van AI-geletterdheid.

Organisaties mogen gedragscodes toepassen of zelf opstellen. Vanaf 2028 gaat de Europese Commissie evaluaties uitvoeren naar de effectiviteit van die gedragscodes.